Sunday, January 29, 2017

वाचनाकडून लेखनाकडे



     मला शालेय जीवनापासूनच वाचनाची आवड होती. माझे माध्यमिक शिक्षण  विश्रामबाग(सांगली) येथील महाराष्ट्र रेसिडेन्शियल(एम. आर) हायस्कूलमध्ये झाले. त्यांच्या तिथल्याच होस्टेलमध्ये राहात होतो. हाताला जे गवसेल ते वाचत सुटायचो. शाळेजवळच पोलिस लाईन होती. तिच्या गेटवर कुपवाडकडे जाणार्या मार्गावर एक मोफत वाचनालय होते.म्हणजे एक लोखंडी खांब रोवलेला आणि त्यावर एक-दीड फुटाच्या चार पाईपा असायच्या.त्यात वर्तमानपत्रे ठेवली जायची. ती वाचायला सकाळी गर्दी असायची.तिथे मी रोज नेमाने वाचायला जायचो. तिथे वर्तमानपत्राची पाने सुटी व्हायची. एक एक पान एक एक वाचक घ्यायचा. त्यामुळे संपूर्ण पेपर वाचायसाठी प्रतिक्षा करावी लागायची.दुसरा वाचेपर्यंत थांबून राहावे लागायचे. गोष्टीची पुस्तकेही जशी मिळेल तशी वाचून काढायचो.

     जतला उन्हाळी-दिवाळी सुट्टीला आलो की, करमायचे नाही. कारण मित्र नसायचे. गल्लीतल्या मुलांमध्ये जायला बुजायचो. मग सरळ स्टँड गाठायचो. तिथे मौला गवंडी यांचा पेपर स्टॉल आहे. त्यांच्याकडून पेपर, मासिके विकत घ्यायचो.चांदोबा असायचा. तो घ्यायचा.मी सारखा सारखा तिथे वाचनाच्या ओढीने स्टॉलवर जायचो. त्यामुळे गवंडी यांच्याशी झालेल्या ओळखीने पेपर मोफत चाळायला मिळायचे. त्यांनीही कधी फुकट का वाचतोस म्हटले नाही.त्यांनी इतरांबरोबर मलाही पेपर वाचायला मुभा दिली होती. नंतर माझ्याच वयाचा बाळासाहेब पेटकर नगरहून आपल्या बहिणीकडे राहायला आला होता. त्यांची बहीण सुषमा अक्का पेपर स्टॉलला मदत करायच्या. त्या रिक्षाही चालवायच्या.बाळूमुळे मला अधिकच पुस्तके, मासिके वाचायला मिळायची.
     वर्तमानपत्रे, त्यातल्या बातम्या, रविवारच्या पुरवण्या वाचता-वाचता मलाही आपले नाव पेपरात छापून यावे, असे वाटायचे. पण ते कसं छापून आणायचं माहित नव्हतं. पण मी दहावीला असताना माझं नाव पेपरात छापून आलं. मला आश्चर्याचा धक्का तर बसलाच, पण आनंदही खूप झाला. ती बातमी होती, होस्टेलच्या छात्रपदाधिकार्यांच्या निवडीची! होस्टेलला मुलांना काही कामे नेमून दिली होती. होस्टेल प्रमुख,वाचनमंत्री, स्वयंपाकमंत्री,स्वच्छतामंत्री वैगेरे. माझी स्वच्छतामंत्री म्हणून निवड झाली होती. ती बातमी छापून आली होती. वर्तमानपत्रात त्यावेळेला पहिल्यांदा माझे नाव छापून आले होते.
     दरम्यान दहावी झाल्यानंतर डी.एड.ला मिरजेतल्या शेठ रतिलाल गोसलिया अध्यापक विद्यालयात प्रवेश मिळाला. तिथेही मी होस्टेललाच राहत होतो. तिथे माझी देशिंगच्या दयासागर बन्नेशी ओळख झाली. आम्ही दोघेही होस्टेलला होतो.तो कविता करायचा. त्याच्या कविता वर्तमानपत्रात छापून यायच्या.मग मलाही कविता करण्याचा छंद जडला.ते वयही तसं होतं. एकदा दोन-तीन कविता मिरजेच्या अतिरेकी या वर्तमानपत्राकडे छापायला पाठवून दिल्या. आणि काय आश्चर्य त्यातली एक कविता रविवारच्या पुरवणीत छापून आली. त्यावेळचा मला झालेला आनंद अवर्णणीय होता.मग कथा,कविता लिहिण्याचा सपाटाच सुरू झाला. डी.एड.ला असताना एक कथाही लिहिली. तीदेखील दैनिक अतिरेकीमध्ये छापून आली. अतिरेकी दर रविवारी दोन पानांची साहित्यिक पुरवणी काढायची. त्याचे संपादन कवी भीमराव धुळूबूळ करायचे. सांगली-मिरज परिसरातले नवोदित लेखक,कवी त्यात लिहायचे. तो पेपर घ्यायला दर रविवारी सकाळी मिरजेच्या रेल्वेस्टेशनला जायचो. मिरजेतून जनप्रवास आणि सांगलीतून प्रभात दर्शन,राष्ट्रशक्ती,नवसंदेश,केसरी, अग्रदूत ही दैनिके प्रसिद्ध व्हायची. मग मी या दैनिकांमध्येही लिहायला लागलो.जे मनात येईल त्या विषयांबरोबरच, कथा,कविता लिहिण्याचा प्रपंच सुरूच राहिला.ते सगळे छापून येऊ लागले.
     डी.एड.झाल्यावर 1992 ला पुन्हा जतला आलो. यावेळेला पहिले काम केले ते म्हणजे जतमधल्या नगर वाचनालयाचा सभासद झालो. वाचानलायात प्रचंड पुस्तके. काय वाचू आणि काय नाही, असे झाले. पण जे वाचू वाटायचे,ते वाचून काढायचा सपाटाच लावला. कुठले पुस्तक चांगले, कुठले नाही, असा प्रकार काही केला नाही.साहित्यातले सगळे प्रकार वाचत गेलो.( आजही वाचनालयाचा सभासद आहे. पण वाचन कमी झाले आहे.)

     शाळेय जीवनापासून वर्तमानपत्राशी माझी नाळ जोडली गेली होती.त्यामुळे वाचकांच्या सदरातदेखील लिहायला लागलो.जतमधल्या काही समस्या, प्रश्न मांडत गेलो. असे करत असताना मग मला बातमीदार व्हावसं वाटायला लागलं. कथा-कविता लिहित असल्याने जनप्रवासमधील काही लोकांशी माझी ओळख झाली होती. त्यामुळे जतमधून वार्ताहरचा अर्ज केला. त्यांनी होकार दिला आणि मी वार्ताहर झालो. जनप्रवासमध्ये अनिल काळे म्हणून त्यावेळेला उपसंपादक होते. त्यांनी मला प्रोत्साहन दिले.( आजही ते जनप्रवासमध्ये त्या पदावर कार्यरत आहेत)त्यामुळे जतमध्ये वार्तांकनाचे काम करू लागलो. लोकांमध्ये प्रतिष्ठा मिळू लागली. या कालावधीत मी तत्कालिन आमदार उमाजीराव सनमडीकर यांच्या जत येथील राजर्षी शाहू महाराज आश्रमशाळेत शिक्षक पदावर रुजू झालो होतो.नोकरी करत करत वार्ताहरचे काम करत होतो.
या कालावधी इचलकरंजी येथून प्रसिद्ध होणारे मॅचेस्टर (सध्या महासत्ता या नावाने प्रसिद्ध होत आहे) फार्मात होते.या दैनिकाबरोबरच मध्यंतरी दैनिक केसरीतही काम केले. सध्या महासत्ताशीच जोडला गेलो आहे. पण वार्ताहर म्हणून काम करीत असताना कथा-कवितांच्या लेखनाकडे काही प्रमाणात दुर्लक्ष झाले.(यामुळे मी स्वत:चे खूप मोठे नुकसान करून घेतले आहे, असे माझे साहित्यिक मित्र म्हणतात आणि ते योग्यही आहे.) या कालावधीत लेखन मंदावले होते. कविता लिहिण्याचा तर नादच थांबला. बालकथा, कथा असा लेखन प्रपंच सुरू राहिला. पण त्यात वेग नव्हता. 1995 च्या दरम्यान लवकुमार मुळे,महादेव बुरुटे,मी, विजय नाईक आणि शेगावमधील काही मंडळींनी मराठी साहित्य सेवा मंच स्थापन करून ग्रामीण साहित्य संमेलन घ्यायला सुरुवात केली. आज ही संस्था मोठ्या नावारुपाला आली आहे. आनंद यादव,फं.मुं.शिंदे,विठ्ठल वाघ अशी बरीचशी मोठी साहित्यिक मंडळी अध्यक्ष म्हणून लाभली आहेत.या संस्थेचा काही वर्षे अध्यक्ष म्हणूनही मी काम केले आहे.
     याच दरम्यान मी आश्रमशाळेतील नोकरी सोडून जिल्हा परिषदेच्या शाळेत दाखल झालो. हा प्रवास सुरू असतानाच  शिक्षक संघटनांमध्ये काही पदावर काम करू लागलो. ऑल जर्नालिस्ट अॅन्ड फ्रेंडस सर्कल या देशव्यापी आणि राज्यव्यापी या पत्रकारांच्या संघटनेचा राज्य सरचिटणीस म्हणूनही काही वर्षे काम केले आहे. 2013 आणि 14 या कालावधीत हसत जगावे आणि जंगल एक्सप्रेस ही दोन पुस्तके प्रसिद्ध झाली आहेत. विविध वर्तमानपत्रात विविध विषयांवर लेखन सुरूच आहे. बालकथा किशोर मासिकासह छावा,माझा छोटू या मुलांसाठीच्या मासिकांसह सकाळ,पुढारी,संचार,गावकरी,तरुण भारत या विविध वर्तमानपत्रांमध्ये प्रसिद्ध झाल्या आहेत. होत आहेत. सप्टेंबर 2011 पासून माझा स्वतंत्र ब्लॉग सुरू केला. चित्रपट,राजकीय, सामाजिक, पर्यावरण,सांस्कृतिक, साहित्य अशा विविध अंगाने लिहिण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. 1995 च्या दरम्यान दैनिक केसरीत चित्रपटासाठी वाहिलेली विविधा नावाची पुरवणी सुरू होती. या कालावधी चित्रपट कोडे वर्ष-दीड चालवले. दैनिक अग्रदूतमध्ये शाळांच्या उपयोगासाठी वर्षभर दिनविशेष सदर लिहिले. पुढारीतील हसत जगावे या सदरासाठी तर सातत्याने लेखन केले. वृत्तपत्रांमध्ये विविध विषय हाताळले. मात्र बरेच लेख तत्कालिन प्रश्नांवर, विषयांवर लिहिले गेले असल्याने त्यांचे आजच्या घडील मूल्य शून्य आहे. मात्र काही विषय चिरकाल वाचावेसे असेही आहेत. अशा लेखांचा संग्रह करून प्रसिद्ध करण्याचा मानस आहे. जीवनात काही गोष्टी अशाही घडल्या.त्यामुळे काही काळ लेखनाकडे दुर्लक्षही झाले.पण वाचकांचा पत्रव्यवहार या सदरांसाठी लेखन थांबले नाही. विविध वृत्तपत्रात या सदरासाठी लिहित होतो आणि आजही लिहितो आहे. इअचलकरंजीच्या वृत्तपत्र लेखक संघाने दोनवेळा माझा उत्कृष्ट वृत्तपत्रलेखक पुरस्कार देऊन गौरव केला आहे. हा सन्मान माझ्यासाठी फार मोठा आहे. त्याच्याने या सदरासाठी कायमचा बांधला गेलो. आदर्श पत्रकार, आदर्श शिक्षक पुरस्कार मिळाले, पण हा पुरस्कार माझ्या अगदी जवळचा, अंतस्थ भिडणारा आहे.


     सध्या समाजासाठी झटणार्या अथवा मोठ्या कष्टातून वर आलेल्या लोकांवर लिहित आहेत. त्यांच्या कामातून, त्यांच्या कष्टातून इतरांना प्रेरणा मिळावी, असा माझा उद्देश आहे. जगासह भारतभर अशी माणसे विखुरली आहेत. त्यांच्या मुलाखतीतून त्यांचे जीवन चरित्र उलगडत जाते. त्यांच्या संकलनातून त्यांच्यावर लिहिण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. विशेष म्हणजे अशा बर्याच लोकांचे चरित्र मराठी भाषेत उपलब्ध नाही.त्याचा मराठी लोकांना उपयोग व्हावा, प्रेरणा मिळावी,हा माझ्या लेखनामागचा प्रामाणिक उद्देश आहे. माझ्या ब्लॉगवर आपणाला अशा व्यक्ती भेटत राहतील.

12 comments:

  1. छान, लिखान चालू ठेवा सर��

    ReplyDelete
  2. मच्छिंद्र ऐनापुरे यांना जीवन गौरव पुरस्कार
    जत,(प्रतिनिधी): जत येथील 'दैनिक महासत्ता'चे पत्रकार व शिक्षक यांना शैक्षणिक कार्याबद्दल माजी आमदार व शिक्षक नेते शिवाजीराव पाटील जीवन गौरव पुरस्कार जाहीर झाला आहे.शनिवार दि. ३० एप्रिल रोजी सांगली येथे खासदार संजयकाका पाटील यांच्या अध्यक्षते खाली व अतिरिक्त मुख्य कार्यकारी अधिकारी (कोल्हापूर) इंद्रजित देशमुख, जी.प. अध्यक्षा श्रीमती रेश्माक्का होर्तीकर, सांगलीचे महापौर हारून शिकलगार आदींच्या उपस्थित होणाऱ्या कार्यक्रमात पुरस्कार दिला जाणार आहे.
    सर्वांगिण गुणवत्ता विकास कार्यक्रम , स्वच्छ व सुंदर शाळा , वृक्षारोपण, शाळेची गुणवत्ता,सजावट आदी उपक्रमांमध्ये श्री. ऐनापुरे यांनी शाळा प्रगतीपथावर आणून क्रमांकात आणल्या. शैक्षणिक साहित्य निर्मिती स्पर्धांमध्ये भाग घेउन बक्षिस पटकावले आहे.याशिवाय विविध वृत्तपत्रातून विविध विषयांवर लेखन करीत आहेत. सदर लेखन सुरू आहे. मुलांसाठीही त्यांनी लेखन केले आहे. 'हसत जगावे', आणि 'जंगल एक्सप्रेस ' ही दोन पुस्तकेही त्यांची प्रसिद्ध आहेत.त्यांचे मच्छिंद्र ऐनापुरे या नावाने ब्लॉग लेखनदेखील सुरू आहे. त्यांना मिळालेल्या जीवन गौरव पुरस्काराबद्दल त्यांचे अभिनंदन होत आहे.28/4/2017

    ReplyDelete
  3. पत्रकार मच्छिंद्र ऐनापुरे यांना 'समाजरत्न' पुरस्कार
    जत,(प्रतिनिधी)-
    सामाजिक कार्यातील योगदानाबद्दल जत येथील पत्रकार,बालसाहित्यिक,स्तंभलेखक आणि शिक्षक मच्छिंद्र ऐनापुरे यांना 'कास्ट्राइब कर्मचारी महासंघ सांगली जिल्हा' च्यावतीने 'समाजरत्न' पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आला.
    सांगली येथील वालचंद महाविद्यालयाच्या सभागृहात झालेल्या स्नेहमेळावा व पुरस्कार वितरण सोहळ्याच्या अध्यक्षस्थानी जि.प. अध्यक्ष संग्रामसिंह देशमुख होते. श्री. ऐनापुरे यांना मिरजेचे आमदार सुरेश खाडे यांच्याहस्ते पुरस्कार देण्यात आला. यावेळी जि.प. मुख्यकार्यकारी अधिकारी अभिजीत राऊत, प्रसिद्ध अभिनेते विलास रकटे, सांगली जिल्हा मध्यवर्ती बँकेचे संचालक बाळासाहेब होनमोरे, जि.प.सदस्या स्नेहलता जाधव आदी उपस्थित होते.
    श्री. ऐनापुरे शिक्षक असून विविध दैनिकात स्तंभ लेखन करीत असून लहान मुलांसाठीही लिहीत आहेत.याशिवाय आपल्या लेखनाच्या व कामाच्या माध्यमातून सामाजिक बांधीलकीतून समाजातील लोकांच्या समस्या सोडवण्याचे काम करतात. विविध विषयांवर पुष्कळ लेखन केले आहे. वृत्तपात्रातून विविध विषयांना वाचा फोडली आहे. हा पुरस्कार मिळाल्याने त्यांचे विविध स्तरातून अभिनंदन होत आहे.
    29/4/2018

    ReplyDelete
  4. प्राथमिक शिक्षक,साहित्यिक, ब्लॉग लेखक मच्छिंद्र ऐनापुरे यांनी भारतीय मर्चंट नेव्हीच्या पहिल्या कॅप्टन राधिका मेनन यांच्यावर लिहिलेल्या शौर्यकथेचा आठवी इयत्तेच्या नव्या अभ्यासक्रमात बालभारती (मराठी) च्या पाठ्यपुस्तकात समावेश करण्यात आला आहे. पाठ्यपुस्तकात समावेश होणारे जत तालुक्यातील ते पहिले लेखक आहेत.
    मच्छिंद्र ऐनापुरे यांची जंगल एक्सप्रेस (बालकथासंग्रह) व हसत जगावे (विनोदी कथासंग्रह) पुस्तके प्रकाशित आहेत. याशिवाय महाराष्ट्रातल्या आघाडीच्या विविध वर्तमानपत्रातून ते विविध विषयांवर लेखन करीत आहेत. त्यांचा स्वतंत्र ब्लॉग असून यावर सुमारे 1200 हून अधिक लेख प्रसिद्ध आहेत. त्यांच्या बालकथा किशोर,छावा,मुलांचे मासिक यांसह विविध दैनिकांच्या पुरवण्यांमध्येही प्रसिद्ध झाल्या आहेत.
    अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत शिक्षण घेऊन प्राथमिक शिक्षक बनलेले श्री. ऐनापुरे समाजाला दिशा देणारे लेखन सातत्याने करीत आहेत. जत तालुक्यातील मराठी साहित्य सेवा मंचचे ते संस्थापक सदस्य असून या माध्यमातून साहित्य संमेलने भरवणे व नवोदित लेखक, कवींना प्रोत्साहन देण्याचे काम या माध्यमातून घडत आहे. त्यांना यापूर्वी अनेक संस्थांचे साहित्यिक, समाजसेवा आणि शैक्षणिक कार्याची दखल घेऊन व पुरस्कार देऊन गौरव केला आहे.

    ReplyDelete
  5. काँग्रेस सेवादलातर्फे रविवारी पुरस्कार वितरण
    नवनाथ गोरे,मच्छिंद्र ऐनापुरे: साहित्यरत्न;राही सरनोबत:क्रीडाभूषण
    जत,(प्रतिनिधी)-
    सांगली जिल्हा काँग्रेस सेवादलाच्यावतीने माजी पंतप्रधान पंडित नेहरू आणि माजी मुख्यमंत्री पद्मभूषण वसंतदादा पाटील यांच्या जयंतीनिमित्त रविवारी (ता.18) सेवादल पुरस्कारांचे वितरण सांगलीच्या दीनानाथ मंगेशकर नाट्यगृहात दुपारी चार वाजता आयोजित करण्यात आले आहे. युवा साहित्य अकादमी पुरस्कारप्राप्त नवनाथ गोरे आणि दैनिक महासत्ताचे पत्रकार आणि लेखक मच्छिंद्र ऐनापुरे यांना साहित्यरत्न पुरस्काराने गौरवण्यात येणार आहे.
    जिल्हा काँग्रेस सेवादलाचे अध्यक्ष अजित ढोले व प्रकाश जगताप यांनी माहिती देताना सांगितले की, यावर्षी पत्रकार मधुकर भावे, प्रतापशेठ साळुंखे,खानापूर (जीवनगौरव),श्री स्वामी समर्थ सेवा केंद्र,सांगली ( आदर्श संस्था), लठ्ठे एज्युकेशन सोसायटी,सांगली ( आदर्श शैक्षणिक संस्था), सांगली जिल्हा देवदासी संघटना ( आदर्श सामाजिक संघटना), डॉ. रवी जाधव ( आदर्श धन्वंतरी), गौतम पाटील( विशेष सत्कार), सर्जेराव गायकवाड, सांगली( कलाभूषण), प्रशांत जगताप,सांगली (कलारत्न), नवनाथ गोरे, मच्छिंद्र ऐनापुरे,(जत), विजय कोष्टी,कवठेमहांकाळ (साहित्यरत्न), हणमंत मोरे,पंढरपूर,खंडेराव हेरवाडे,शिरोळ(समाजभूषण), सुनील शेडबाळे,मालगाव व उमेश पाटील,घाटनांद्रे (समाजरत्न), सौ. आरती गुरव, हरिपूर ( आदर्श उद्योजक), डॉ. मल्लिकार्जून टोणपे,सांगली , श्रीकृष्ण मोहिते,सांगलीवाडी, डॉ. संतोष माने,पलूस( आदर्श शिक्षक), अॅड्. अशोक शेलार,सांगली( आदर्श विधीसेवा), संयोगीता पाटील केंब्रीज स्कूल,मिरज (आदर्श शाळा), राही सरनोबत, हणमंत जाधव, ( क्रीडाभूषण), अतुल फासे,विटा, रवींद्र पवार,विटा, गौरव जाधव,सांगली (क्रीडारत्न) पुरस्कार देऊन गौरवण्यात येणार आहे.
    अखिल भारतीय काँग्रेस सेवादलाचे अध्यक्ष लालजी देसाई यांच्याहस्ते वितरण होईल. प्रदेशाध्यक्ष विलास औताडे, काँग्रेस प्रवक्ते रत्नाकर महाजन, प्रभारी मंगलसिंह सोळंकी, माजी मंत्री प्रकाश आवाडे, सह प्रभारी शंकरगौडा पाटील, आमदार आनंदराव पाटील, सहसचिव संग्राम तावडे, प्रदेश सचिव प्रकाश सातपुते पाहुणे म्हणून उपस्थित राहणार आहेत. आमदार मोहनराव कदम, विश्वजीत कदम, माजी मंत्री प्रतिक पाटील, विशाल पाटील, शैलजा पाटील, जयश्री पाटील, पृथ्वीराज पाटील यांची उपस्थिती राहणार आहे.


    ReplyDelete
    Replies
    1. खुप छान,अभिनंदन आणि शुभेच्छा

      Delete
    2. मराठी पत्रकार परिषदेचा सुभाषदादा कुलकर्णी स्मूर्ती साहित्य गौरव पुरस्कार एकुंडी येथे मुख्याध्यापक म्हणून कार्यरत असणारे,साहित्यिक आणि लेखक श्री.मच्छिंद्र ऐनापुरे सर यांना मिळल्याबद्दल हार्दिक अभिनंदन व पुढील वाटचालीस हार्दिक शुभेच्छा*🌹🌹🌹🌹🌹

      Delete